مهندسی تجهیزات پزشکی

خبرهای ویژه

» ارتز ها و پروتز ها » نگاه علمی به پروتز چشم

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۳/۲۳ - ۱۶:۳۲

نگاه علمی به پروتز چشم

نگاه علمی به پروتز چشم پروتز چشم یا چشم مصنوعی وسیله یا چیزی است که به جای چشم از دست رفته یا تغییر شکل داده قرار می گیرد تا شکل طبیعی برای آن ایجاد کند.متاسفانه در بعضی موارد به علت ضربه، عفونت، ناهنجاری های مادرزادی یا بیماری های اکتسابی، فرد یک چشم خود را از […]

نگاه علمی به پروتز چشم

نگاه علمی به پروتز چشم

پروتز چشم یا چشم مصنوعی وسیله یا چیزی است که به جای چشم از دست رفته یا تغییر شکل داده قرار می گیرد تا شکل طبیعی برای آن ایجاد کند.متاسفانه در بعضی موارد به علت ضربه، عفونت، ناهنجاری های مادرزادی یا بیماری های اکتسابی، فرد یک چشم خود را از دست می دهد. در این موارد هدف چشم پزشک احیای ظاهر فرد با استفاده از پروتز متحرک است. در سال های اخیر کاشت پروتزهای متخلخل کروی باعث نتایج بهتر و عوارض کمتر در جراحی کاشت پروتز در کاسه چشم شده است.

 

پـروتـزهای چشم از یک دیدگاه به دو دسته پیش ساخته (آماده) و قالب گیری شده تقسیم مـی‌شـونـد. پـروتـزهای پیش ساخته به صورت انـبـوه تـولید شده و قیمت ارزان‌تری دارند. در عــوض مـعــایـبــی داشـتــه و مــزیــت پــروتـــزهـای قـالب‌گیری شده را ندارند و جز برای استفاده مــوقــت تــوصـیـه نمـی شـونـد. پـروتـزهـای پیـش ساخته در بسیاری از کشورها تنها در کوتاه مدت و بـرای اسـتـفـاده مـوقت مورد استفاده قرار می گیرند . حرکت نا‌مناسب، تفاوت زیاد با چشم دیگر، جنس اکریلیک نا مرغوب، ضریب خطا و آسـیب بالا به حدقه از معایب پروتزهای پیش ساخته است. پروتزهای قالب گیری و ساخته شده از نظر هماهنگی با چشم و مزایــای دیگر به هیچ وجه با پروتزهای پیش ساخته قابل مقایسه نبوده و ضمنا بهای بیشتری دارند.
پروتزهای چشم از جنبه مواد مورد استفاده در سـاخـت نـیـز بـه دو دسـتـه آکـریـلـی و شـیـشـه‌ای تقسیـــــم مـی شـونـد کـه نـوع شیشه ای بیشتر به صورت پیش ساخته مورد استفاده قرار می گیرد.کاربرد پروتزهای شیشه ای در دنیا روزبه روز کاهش یافته و حتی در برخی کشورها  مانند ایالات متحده آمریکا منسوخ شده است و تنها در کشورهایی مثل آلمان و سوئیس هنوز ساخته شده و مورد استفاده قرار می‌گیرند.
از معایب عمده پروتزهای شیشه ای شکننده بودن آن ها است و تنها با یک برخورد جزیی از بین می روند. بالعکس پروتزهای آکریلی در مقابل ضربه و افتادن مقاوم هستند. پروتزهای شیشه ای پس از ساخته شدن دیگر قابلیت تغییر و اصلاح ندارند و در صورتی که نیاز به اصلاح پیدا کنند باید پروتز را به طور کامل تعویض کنند. در حالی که پروتزهای آکریلی قابلیت اصلاح دارند.
در حدود ۶ هفته پس از انجام عمل تخلیه چشم و به تشخیص پزشک معالج ، بیمار می‌تواند برای دریافت پروتز به کلینیک سازنده مراجعه کند.

تخلیه چشم (Enucleation)
بیماران در هنگام عمل تخلیه چشم بر روی آنان نسبت به قیافه ظاهری خود بعد از عمل جراحی احساس نگرانی می کنند که البته مسأله ای طبیعی است. برخی از دلایل تخلیه چشم عبارتند از:
۱-چشم دچار نابینایی و دردناک است.
۲-تومور یا تومورهایی در چشم رشدکرده اند.
۳-جراحت یا ضایعه شدید در چشم پیش آمده است.
از دیدگاه یک چشم پزشک عمل تخلیه چشم آخرین راه حل است و زمانی انجـــام می‌شود که درمان های دیگر پاسخگو نباشد. در طی این عمل کره چشم از محل خود خارج شده و یک ایمپلنت-Implant به جای آن قرار داده می شود. ایمپلنت مانند یک توپ پلاستیکی و دارای انواع مختلفی است که جدیدترین آن از نوع هیدروکسی آپاتیت است و از نوعی اسفنج دریایی ساخته می شود . این ایمپلنت با بدن انسان تطابق و هماهنگی بالایی داشته و بافت درونی آن به استخوان انسان شباهت زیادی دارد.
ایمپلنت درون حفره چشم قرار گرفته و عضلات چشم بر روی آن متصل  می شود. بعد از انجام عمل تا زمان بهبود جراحت یک قطعه پلاستیکی به نام کانفورم  به طور موقت در زیر پلک‌ها قرار می گیرد.

ساخت پروتز چشم
 ‌برای ساخت پروتز چشم باید ابتدا از حفره چشم فرد قالب گیری شود که این مرحله برای بیمار دردی ندارد. ماده مورد استفاده در ساخت پروتزهای چشم قالب گیری شده‌، نوعی رزین آکریلیک است که در تماس با بدن حساسیت ایجاد نمی کند. مراحل پی در پی ساخت پروتز چشم عبارتند از :
۱-قالب گیری
۲- پرو اولیه
۳- پرو اسکلرا
۴-  رنگ آمیزی
۵- روکش پروتز
۶- پرداخت و پولیش
قبل از بررسی چگونگی ساخت پروتز، لازم است در مورد گروهی از بیماران متقاضی برای دریـافـت پـروتـز تـوضیحی داده شود. این دسته افراد برای مدت طولانی قصد استفاده از پروتز را نداشته اند و چشم آن ها به صورت خود به خود تــرمـیــم شــده و بــافــت پـیــونــدی پــوســت آن را فرا‌گرفته. این گونه افراد برای استفاده از پروتز ابتدا می بایست یک جراحی به نام  DFG  یا Graft انجـام دهنـد. در ایـن جـراحی قسمتی از چربی باسن یا شکم یا سینه جدا شده و به حدقه چشم پیوند زده می شود تا بستر و فرم  مناسب حاصل شود .
بـرای سـاخـت پـروتـز چشـم ابتـدا کـامفـورمر چـشـمــی در حـدقـه قـرار داده شـود. کـامفـورمـر چشمی از جنس سیلیکون شفاف و با چگالی کم اسـت کـه هـدف اصـلی از استفاده آن، کاملا از اسـمــش مـشـخــص اســت. Comfort، بــه مـعـنــی آسـودگـی و کامفورمر به معنی راحت کننده یا همان آسوده کننده است. بنابراین کامفورمر به منظور فراهم کردن فضایی نرم و راحت برای پذیرش پروتز استفاده می شود. همچنین باعث حفظ شکل و ثبات حفره چشمی می شود. در حقیقت کامفورمر همان نقش سافت سوکت در پروتز های پا را دارد.

آینده پروتز چشمی
بــا پـیـشــرفـت روز افـزون عـلـوم کـامـپـیـوتـر و الکترونیک، امید است پروتز چشمی با قابلیت بینـایی ساخته شود. این رویا در حال حاضر با تمرکز بر‌ در حال تحقق است. این اصطلاح به معنی شبکیه مصنوعی است و رکن اصلی آن تکنولوژی ( بایو چیپ) است. بایو چیپ به گنگلیون های آوران اطلاعات چشمی متصل می شود و در سطح شبکیه ای آن آرایه  الکترودی و در سطح قرنیه ای آرایه سنسوری متصل می شود .
‌طول عمر پروتز چشم به طور متوسط ۳ تا ۴ سال است اما باید سالی یکبار برای پولیش و پرداخت سطح  ‌ ‌پروتز و از بین بردن خطوط و خراش های احتمالی به کلینیک مراجعه کرد. همچنین به علت تغییرات خاص در حفره چشم، بیمار  یا علل دیگر ممکن است پروتز زودتر از ۳ سال نیاز به تعویض داشته باشد.
بروز چند مسأله تعویض پروتز چشم را الزامی می کند: الف) پروتز چشم فرد کوچک شده و پلک بالایی دچار افتادگی شده است .ب) به علت گذشت زمان طولانی از عمر پروتز رنگ آن تغییر کرده است و با چشم دیگر فرد تفاوت بسیاری پیدا کرده است. ج) خطوط و خراش هایی بر روی سطح پروتز ایجاد شده که که موجب افزایش ترشح چشم و احیانا تحریک و دردناک شدن چشم شده است. د)پروتز از محل طبیعی خود منحرف شده و ظاهر آن را مختل کرده است. هـ) به علت ضربه یا زمین خوردن پروتز دچار آسیب شده است.



دسته بندی : ارتز ها و پروتز ها , تجهیزات چشم پزشکی , توانبخشی وسایل و دستگاها , چشم و سیستم بینایی
ارسال دیدگاه

سفر به مشگین شهر
آپلود عکس
تبلیغات
آپلود عکس
تبلیغات
آپلود عکس
تبلیغات
آپلود عکس
تبلیغات
آپلود عکس
تبلیغات
آپلود عکس