سی تی اسکن : مختصر مفید

مفاهیم پایه

نام اختصاری:

Computerized Tomography Scan)  CT-Scan)


Tomography
از Tomo ‌بـه مـعـنـی برش یا قـطـعه و  graphy‌ به معنی شکل و ترسیم است، گـــــرفـــتـــــه شـــــده اســـــت و در اصــــل بــــه مــعــنــــی تـصـویـربـرداری از بـرش هـای قـطـع شده از یک عضو به صورت کامپیوتری است. :scan‌ به معنی تقطیع کردن

فیزیولوژی

بـــه مــنــظـــور تــشــخــیـــص بــهــتــر و راحــت تــر بـیـمـاری‌هـای مـرتبط با مغز و اعصاب و بعضی بیماری‌های داخلی از دستگاه سی تی اسکن که قادر به نمایش بافت های سخت با کنتراست بالا است استفاده می شود.

اجزای دستگاه سی تی اسکن ‌

یک دستگاه اسکن توموگرافی کامپیوتری از یـک تـخـت بـرای قـرار گـرفـتـن بـدن بـیـمـار ، یک گانتری که سر بیمار در آن قرار می گیرد، یک منبع تولید اشعه ایکس ، سیستمی برای آشکار کردن تـشعشع خارج  شده از بدن ، یک ژنراتور اشعه ایـکـس  و یـک کـامـپیوتر برای بازسازی تشکیل شده است.

چگونه کار می کند؟

پس از اینکه بدن بیمار بر روی میز و سر آن در گانتری قرار گرفت و شرایط دستگاه بر حسب ناحیه مورد تصویر برداری تنظیم شد، یک دسته پـرتو ایکس به صورت یک باریکه در آمده و از بـدن بیمار رد می شود . مقداری از انرژی اشعه هـنـگـام عـبـور از بـدن جذب و باقیمانده اشعه با عنوان پرتو خروجی که از بدن بیمار عبور می کند توسط آشکار سازی که مقابل دسته پرتو ایکس قـرار دارد، انـدازه  گیری شده و پس از تبدیل به زبان کامپیوتری در حافظه کامپیوتر ذخیره می شود.

ایـن مـرحـلـه چـنـد صـد یـا چـنـد هـزار بـار بسته به نوع دستگاه تکرار می شود تا تمام اطـلاعـات مـربـوط بـه عضو مورد نظر در حافظه کامپیوتر ذخیره شود. کامپیوتر میزان اشعه‌ای را که هر حجم معینی از بافت جذب می کند، اندازه  گیری می کند. این حجم بافتی را وکسل  )Voxel(‌می نامند که مشابه چند میلیمتر مکعب از بافت بدن است.  ‌

نمایش هر کدام از وکسل ها را بر روی مانیتور یک پیکسل  )Pixl(‌می گویند. هر چه تعداد پیکسل ها بر روی مانیتور بیشتر باشد تصویر واضح تر و قابل تفکیک تر است. اعدادی را  که با توجه به مقدار جذب اشعه به هر بافت اختصاص داده می شود،  اعداد سـی‌ تی یا اعداد هانسفیلد می نامند. هر چه مقدار این اعداد کمتر باشد، بر روی فیلم سـی‌تـی‌اسـکـن آن قسمت طبق معیار خاکستری بیشتر به سمت سیاهی تمایل دارد و برعکس هرچه عدد سی تی مثل استخوان بالا باشد تصویر به سمت سفیدی تمایل دارد. گـاهـی بـرای مـشـخـص  تـر شـدن اعضایی که دارای چگالی شبیه به هم هستند از مواد کنتراست زا استفاده می شود که تفاوت را به خوبی مشخص کند.

مزایای سی تی اسکن

 تشخیص بیماری‌های مغز و اعصاب  ‌

 نشان دادن موارد اورژانس بیماری های مغزی  به دلیل توانایی در به تصویر کشیدن تفاوت

 کاربرد  ‌

 بیماری‌های مادر زادی مانند بزرگی یا کوچکی جمجمه  ‌

 تشخیص تومورهای داخل جمجمه ای و خارج مغزی  ‌

 نمایش خونریزی در قسمت های مختلف مغز و سکته های مغزی  ‌

 تشخیص بیماری اعضای داخل شکمی مانند کبد ، لوزالمعده ، غدد فوق کلیوی  ‌

 بررسی بیماری های ریه

معایب سی تی اسکن

  هرچند تخت اسکن طوری ساخته شده که وزنی معادل ۲۰۰ کیلوگرم را تحمل می‌کند اما برای بیمارانی که از اضافه وزن بیش از حد رنج می برند  انجام  CT ‌دشوار است.

 این سیستم در شناسایی کلسیم رسوب کرده در پیرامون عروق خونی و نیز در شناسایی پلاک ها عملکرد قابل قبولی ندارد.

‌ اگربیماری دارای استنت های کرونری باشد این روش نمی تواند تنگی های درون استنت را تشخیص دهد.

 دریچه های مصنوعی، لیدهای باطری قلبی یا هر نوع جسم خارجی اطراف قلب می تواند از کیفیت تصاویر بکاهد.