بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

خبرهای ویژه

» آشنایی با تجهیزات پزشکی » بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۷/۱۴ - ۹:۱۹

کلیه ها و جایگزین آنها؛

بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

کلیه های مسئول تصفیه خون زمانی که کلیه ها به هر دلیلی از کار بیافتند انسان نیازمند کلیه مصنوعی،پیوندی یا دستگاهی برای تصفه خون بنام دیالیز می شود

بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

 

در این مطلب تلاش کردیم که عمل دیالیز بطور کامل مورد بررسی قرار گیرد. و تجهیزات پزشکی و ایمپلنت ها نیز معرفی شده است.با تیم داشنجیوان مهندسی پزشکی همراه باشید

•      دیالیز چیست؟

•      کلیه ها مسئول تصفیه کردن مواد زائد از خون هستند. در افرادی که کلیه های آنان توانایی تصفیه خون را ندارند و مقدار مواد زائد خون به بیش از حالت بحرانی رسیده است با استفاده از عملیات دیالیز که جایگزینی برای بسیاری از وظائف و مسئولیت های طبیعی کلیه ها می باشد به افراد این امکان را می دهد، با اینکه دیگر کلیه هایشان به خوبی کار نمی کند، بتوانند زندگی خوب و مفیدی را بگذرانند. واژه دیالیز (dialyze) به معنای تجزیه کردن و تفرق اتصال است. دیالیز یعنی تصفیه کردن خون از راه مکانیکی؛ فرایندی است که در آن محصولات زائد و آب‌های اضافی طی چرخش خون از یک فیلتر مصنوعی از بدن خارج می شوند و خون تمیز دوباره به بدن بازگردانده می شود. با توجه به نیاز بیماران دیالیزی به بخش‌های خدمات آزمایشگاه ،‌ ‌بانک خون ، رادیولوژی ، بخش نفرولوژی ، واحد تغذیه و مددکاری لازم است این بخش در‌ ‌بیمارستانی تاسیس شود که دارای بخش‌های مذکور باشد .

 •      بخش دیالیز

 •      چه زمان بیماران به دیالیز نیاز پیدا می کنند؟

•      بیماران معمولاً زمانیکه مواد زائد بدنشان آنقدر زیاد می شود که به خاطر آن ناراحتی در بدنشان ایجاد میگردد، نیاز به انجام دیالیز پیدا می کنند. سطح مواد زائد معمولاً کم کم در بدن افزایش می یابد. پزشکان مواد شیمیایی مختلفی را در خون اندازه گیری می کنند تا ببینند چه زمان دیالیز برای بیمار لازم می شود. دو مورد از مهمترین مواد شیمیایی موجود در خون که برای این مورد اندازه گیری می شوند، کراتینین و اوره خون است. وقتی مقدار این دو ماده در خون بالا می رود، نشاندهنده این است که توانایی کلیه ها برای تصفیه بدن از مواد زائد پایین آمده است.

•      انواع دیالیز

•      دیالیز دو نوع اصلی دارد: “همو دیالیز (دیالیز خونی)” و “دیالیز پریتونیل (دیالیز صفاقی)”.

•      در همودیالیز برای خارج کردن مواد زائد و آب اضافی از بدن از یک نوع فیلتر خاص استفاده می کنند.

•      در دیالیز پریتونیل از مایعی که با یک لوله پلاستیکی در حفره شکم بیمار قرار داده می شود، مواد زائد و آب اضافی از بدن خارج می شود.

//جلوتر بطور کامل درمورد همودیالیز و دیالیز پریتونیل صحبت می شود.

•      دیالیز از دید مهندسی پزشکی

خصوصیات فیزیکی

 بهتر است بخش دیالیز به ورودی بیمارستان‌ ‌نزدیک باشد و با سایر بخش‌ها قدری فاصله داشته باشد   یا برای ورود و خروج از آن‌ ‌الزامی به گذر از سایر بخش‌ها نباشد تا برای آن‌ها ایجاد مزاحمت نشود‌ .

‌کف اتاق‌ ‌دیالیز باید دارای پوشش قابل شستشو و ترجیحا ضد اسید باشد‌ .

 دیوار بخش باید‌ ‌تا سقف کاملا قابل شستشو باشد . استفاده از کاشی پیشنهاد می‌شود زیرا دوام آن در مقایسه با رنگ‌های قابل شستشو بیشتر است‌ .

بخش دیالیز باید دارای نور کافی بوده‌ ‌واز نور طبیعی استفاده کند. در شب نیز باید چراغ‌های الکتریکی به تعداد کافی در‌ ‌دسترس باشد‌ .

سیستم‌های حرارتی ـ برودتی بخش دیالیز بسیار مهم است و باید‌ ‌متناسب با موقعیت منطقه و فضای بخش پیش بینی شود.

 سیستم برق بخش دیالیز باید‌ ‌دارای ارت استاندارد باشد‌.

 نوسان ولتاژ بیش از ۱۰  ولت قابل قبول نیست‌. ‌برای ثابت کردن آن باید از استابلایزر مناسب استفاده کرد‌ .

 بهتر است در هر‌ ‌بخش دیالیز یک تابلو که دارای فیوزهای اصلی حرارتی است نصب و برای هر ماشین دیالیز‌ ‌یک فیوز خودکار ۱۶ آمپر در نظر گرفته شود.

 برای هر ماشین دیالیز ۲ پریز ارت‌ ‌دار ۱۶ آمپری در ارتفاع ۱۲۰ تا ۱۵۰ سانتیمتری از کف زمین در محل استقرار ماشین‌ ‌دیالیز نصب شود‌ .

برای هر ماشین دیالیز و تخت و مبل کنار آن ۲۵/۲ متر‌ ‌مربع فضا لازم است و محل رفت و آمد با عرض ۲۵/۱ متر نیز باید به عرض سالن اضافه‌ ‌شود . ضمنا باید در اتاق دیالیز فضای کافی برای میز ، صندلی پرستار ، قفسه داروهای اورژانس ، ترالی تزریقات و … وجود داشته باشد‌ .

 حجم آبی لازم برای‌ ‌هر ماشین  دیالیز ۳۰ لیتر در ساعت است ولی در صورت وجود دستگاه RO از نوع طبی‌ ‌حدود ۵۵ لیتر و از نوع صنعتی ۱۵۰ لیتر آب در ساعت به ازاء هر ماشین دیالیز مورد‌ ‌نیاز است . بنابراین با توجه به تعداد ماشین دیالیز باید مخزن ذخیره آب با حجم‌ ‌مناسب جهت حداقل یک شیفت کاری در مواقع قطع آب پیش بینی شود‌ .

 لوله های رفت و‌ ‌برگشت از دستگاه‌  R.Oاز جنس‌  PVC یا پلی اتیلن فشار قوی‌ (Food  Grade)  انتخاب شود‌ . ‌استفاده از لوله های سوپر پایپ نیز پیشنهاد می شود‌ .

لوله کشی از منبع آب تا‌ ‌اطاق تصفیه آب به قطر یک اینچ انجام گیرد و به منظور جلوگیری از افت فشار از‌ ‌دستگاه‌های تصفیه آب تا بخش دیالیز لوله کشی  انجام شود.

لوله کشی‌ ‌آب بهتر است به صورت روکار در نظر گرفته شده ولی می توان لوله برگشت را از زیرکف تا‌ ‌اطاق تصفیه آب نصب کرد‌ .

 برای‌ ‌هر ماشین دیالیز یک شیر یک ضرب با خروجی مادگی از جنس‌  PVC  در ارتفاع ۸۰ تا ۱۰۰ سانتیمتری از کف زمین به طور جداگانه در محل متصل شود‌ .

 برای هر ماشین  دیالیز‌ ‌یک مجرای فاضلاب جداگانه به صورت یک لوله سرباز از جنس‌  PVC  یا فلزی با قطر حدود یک‌ ‌تا دو اینچ و با ارتفاع ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر از کف زمین و با فاصله حدود ۵ سانتیمتر از دیوار در نظر گرفته شود.

 برای ماشین های دیالیز دارای مخزن ، قطر مجرای‌ ‌فاضلاب بالاتر و متناسب با حجم مخزن انتخاب شود‌ .

 هر لوله فاضلاب و کف شوی و‌ ‌دستشویی موجود در این بخش باید دارای سیفون‌  S   باشد تا مانع انتقال بوهای نامطبوع به‌ ‌داخل بخش و عبور ومرور حشرات شود‌ .

لوله کشی فاضلاب باید دارای شیب ۲ % باشد تا از توقف مایع در لوله های داخل بخش جلوگیری کند و مانع از انتقال آلودگی به  داخل ماشین دیالیز شود‌ .

 چاه فاضلاب بخش باید مطابق استانداردهای‌ ‌بیمارستانی و دارای هواکش باشد‌ .

 کف اتاق دیالیز باید دارای کف شوی کافی مجهز‌ ‌به سیفون‌  S  باشد تا شستشو به راحتی انجام پذیرد.

 به علت شستشوی مداوم بخش ،‌ ‌بین کف و  ایستگاه  پرستاری فاصله اندکی وجود  داشته باشد و  ایستگاه  دارای رنگ مقاوم به‌ ‌آب باشد تا سریعا دچار پوسیدگی نشود‌.

•      تاریخچه دیالیز

اولین آزمایشات دیالیز روی یک سگ در سال ۱۹۱۳ انجام‌ ‌شد.

John J. Abel ، L.G.Rowntree  و B.B.Turner دستگاهی ساختند که خون را میان تیوب‌های غشایی خاص پمپاژ می کرد . این تیوب‌ها درون مایعی به نام محلول دیالیز (دیالیست) غوطه ور بودند. داخل این تیوب‌ها سوراخ‌های میکروسکوپی ریزی وجود داشت که مواد زائد خون سگ از میان این سوراخ‌های ریز به درون دیالیست نفوذ می کرد.

در سال ۱۹۴۵   william J. Kolff دانشمند هلندی ، برای اولین بار ماشین دیالیز قابل استفاده برای انسان‌ها را ساخت.

•      دیالیز و تصفیه خون شامل ۴ مفهوم بیولوژیک می شود :

•      اولترا فیلتراسیون

•      غشای نیمه نفوذپذیر

•      انتشار  Diffusion

•      اسمز

•      اصول و روش های دیالیز

تصفیه خانه مصنوعی بدن

دیالیز بر پایه انتشار مواد محلول، از میان یک غشای نیمه تراوا ، به دلیل وجود گرادیان غلظت در دو  سوی آن  است . خارج کردن آب اضافی به کمک اولترافیلتراسیون صورت می‌گیرد که این امر به فشار هیدرواستاتیک دو غشا بستگی دارد . همان گونه که ذکر شد دو نوع عمده دیالیز وجود دارد :  همودیالیز (Hemodialysis)  و دیالیز صفاقی (Peritoneal dialysis)

اگرچه روش‌ها متفاوتند اما هدف هردو یکی است : خارج کردن فرآورده های زائد  شامل  نیتروژن، اسید اوریک و کراتینین.

•      همودیالیز(دیالیز وریدی)

خون = ‏Haemo

جداسازی مواد زائد از خون =Dialysis

در این روش دستگاه دیالیز به ورید بیمار متصل می شود و خونی که از یک مسیر عروقی ثابت یا موقتی به دست می‌آید با سرعت ۳۰۰ میلی لیتر در دقیقه یا بیشتر به درون مویرگ‌هایی که از غشاهای نیمه مصنوعی ساخته شده‌اند، پمپ می‌شود. به عبارت دیگر در همودیالیز، خون بدن بیمار از یک فیلتر در دستگاه دیالیز که غشای دیالیز نامیده می شود عبور می کند. در این عملیات، یک لوله پلاستیکی خاص بین یک سرخرگ و سیاهرگ در‌ ‌دستف یا پا قرار داده می‌شود. گاهی اوقات، یک ارتباط مستقیم بین سرخرگ و سیاهرگ در‌ ‌دست برقرار می شود. این عملیات‌  Cimino Fistula  نامیده می‌شود. سوزن ها بین این‌ ‌پیوند قرار داده شده و خون از طریق دستگاه فیلتر به داخل دستگاه دیالیز و دوباره به‌ ‌داخل بدن بیمار رانده می شود. در دستگاه دیالیز، محلولی در آن طرف فیلتر مواد زائد‌ ‌را از بدن بیمار دریافت می کند‌.

درمان همودیالیز در واحد همودیالیز صورت می گیرد. واحد همودیالیز یک ساختمان خاص‌ ‌است که با دستگاه هایی تجهیز شده است که درمان دیالیز را انجام می‌دهند. این واحد همچنین مکانی است که بیماران می توانند برای رژیم غذایی یا نیازهای اجتماعی خود‌ ‌مشاوره بگیرند‌.

بیماران باید معمولا سه بار در هفته به واحد دیالیز مراجعه کنند. قبل از‌ ‌درمان   بیماران خود را وزن می کنند تا مقدار مواد زائدی که از دیالیز قبل تا به آن‌ ‌زمان در بدن آن‌ها جمع شده است، تشخیص داده شود. آنگاه بیماران روی صندلی‌های مخصوص می نشینند که مثل صندلی راحتی است. ناحیه پیوند (پیوند بین سرخرگ و سیاهرگ)، کاملا‌ ‌تمیز می شود. سپس دو سوزن به داخل پیوند فرو می شود. یکی از این سوزن ها خون را به داخل دستگاه می برد که در آنجا تصفیه می شود و سوزن دیگر، خون تصفیه شده را به داخل‌ ‌بدن بیمار برمی گرداند‌.

‌درمان ۲ تا ۴ ساعت طول می کشد. طی این ساعات،‌ ‌پرسنل دیالیز به طور مداوم فشار خون بیمار را کنترل می کنند و دستگاه دیالیز را تنظیم می‌کنند تا مطمئن شوند که مقدار درستی مایع از بدن بیمار خارج شده است.

•      ماشین دیالیز (Dialysis Machine)

zd9r a8sd4 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

ماشین دیالیز

ماشین دیالیز تقریبا اندازه یک ماشین ظرفشویی است و عمل پمپاژ خون و محلول دیالیز(دیالیسیت) را بر عهده دارد . امروزه جدیدترین ماشین های دیالیز در سطح بالایی مجهز به سیستم های کامپیوتری و مانیتورینگ شده اند و به طور پیوسته پارامترهای حیاتی از جمله سرعت جریان خون و محلول دیالیز ، فشار خون ، ضربان قلب ، هدایت الکتریکی  محلول دیالیز ، دما ، PH و … را مانیتور می کنند. اگر هر یک از این پارامترها از حد نرمال خود خارج شوند ، اخطاری به منظور مطلع کردن تکنیسینِ دیالیز، منتشر و در مواقع اضطراری، دیالیز به طور خودکار متوقف خواهد شد . بدین ترتیب ایمنی بیمار امری تضمین شده است .

ماشین دیالیز متشکل از دو سیستم است :

۱- مسیر خارج  بدن که شامل لوله های رابط، پمپ خون ، پمپ هپارین(ضد انعقاد خون) و مانیتورها است.

 ۲- سیستم انتقال دیالیسیت که ماده دیالیز را با آب تصفیه و خالص شده مخلوط و سالم بودن آن را کنترل می کند.

•      قسمت های اصلی دستگاه

p29m bme91 ir 5as4d654 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

در هر دستگاه دیالیز ۳ قسمت اصلی داریم که شامل موارد زیر است :

    دیالیزر(Dialyzer) : در حقیقت صافی های دیالیز هستند که درابتدا از جنس سلولز بود . جنس دیالیزر باید به گونه ای باشد که موجب تحریک سیستم ایمنی بدن بعد از تماس خونی با آن نشود و اکثر دیالیزرها یا به صورت Plate و یا به صورت Holofiber هستند که بیشترین نوع آن Holofiber است که به صورت لوله های مولین اند که سوراخی در داخل آن وجود دارد که در یک قسمت خون جریان داده می شود و در قسمت دیگر آب دیالیز جریان دارد که معمولاً جریان اینها خلاف جهت یکدیگر است . دیالیزرهای سلولزی باعث واکنش ایمنی در بدن می شود و مناسب نیستند .

    Dialysate: که همان آب دیالیز است، این آب باید مراحلی را پشت سر بگذارد و تغییراتی در آن انجام شود و به طریقی باید تصفیه شود و سختی آن گرفته شود . مثلاً در آب شهر مس ، آلومینیوم ، توکسین و میکروب دارد که اینها باید تصفیه شود و موادی مانند بیکربنات ، سدیم ، کلر ، پتاسیم ، منیزیوم  وکلسیم به آن اضافه می شود .

 Blood dehvery sysytem: دستگاهی است که کار آن کشیدن خون و پمپاژ آن به بدن بیمار است .

در دیالیز پدیده ای به نام Ultrafiltration (عبور آب با فشار) در هر دیالیز برای نتیجه ی بهتر در هر دقیقه باید  CC 500-250 خون به دستگاه وارد می شود که cc 500 عدد زیادی است در نتیجه دور دستگاه را روی cc 200 در هر دقیقه تنظیم می کنیم . به میزان خونی که در هر دقیقه وارد دستگاه می شود را دور دستگاه می نامیم . بعد از انجام دیالیز به دلیل گرفتن مواد زائد از بدن بیمار ،کاهش وزن داریم ، پس بعد از اتمام دیالیز حتماً بیمار باید وزن کم کرده باشد .

عفونت، معضل استفاده از این دستگاه است. بیشتر نرخ مرگ و میر ناشی از استفاده از این سیستم ها بر این‌ ‌همین عفونت ها است. ویروس های خطرناک به آسانی بر روی این سیستم تجمع یافته و‌ ‌انتشار می‌یابد. بایستی با استفاده از روش های گوناگون استریل سازی و گندزدایی،‌ ‌نگهداری و دفع صحیح پسماندها، نصب صحصیح لوله های فاضلاب، انتخاب مکان مناسب برای بخش همودیالیز از این وقایع ناخوشایند جلوگیری کرد.

وجود آب خالص کافی در همو‌ ‌دیالیز ضروری است. کیفیت و ترکیب آب لوله کشی در مناطق مختلف متفاوت است و با اینکه برای آشامیدن مناسب است، ممکن است استفاده از آن به دلیل غلظت های مختلف مواد معدنی خطرناک باشد. از طرفی می‌توان املاح و ویتامین های مورد نیاز بدن را به آب مورد‌ ‌استفاده در دیالیز اضافه کرد. به هر حال این آب باید به طور متناوب مورد بررسی قرار‌ ‌بگیرد. حساسیت نسبت به مواد سازنده وسایل جانبی این سیستم ها از مشکلاتی است که به‌ ‌ندرت بروز می کند اما خطرساز است‌.

hfz bme91.ir a5s4d65a4sd6 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

در انتخاب دستگاه بایستی بسیار دقت شود و سیستم از جایی خریدار ی  شود که برای خرید لوازم یدکی و جانبی مساله و مشکلی پدید نیاید. ماشین هایی که برای مصرف خانگی، خریداری‌ ‌می‌شود. لازم است اصول کاربری ساده ای داشته باشد و مناسب فشار هوا، رطوبت و در کل‌ ‌شرایط جوی محیط های خانگی باشد. وسایل جانبی و یک‌بار مصرف این ماشین ها هزینه قابل‌ ‌توجهی ایجاد می کند و تفاوت قابل توجهی در تولیدات سازنده های متفاوت وجود دارد‌. ‌انتخاب مناسب براساس نیاز می تواند کمک شایانی به کاهش هزینه ها کند.

•      روش های دسترسی به رگ (مدخل ورودی)

۱) فیستول شریانی  -وریدی

۲) گرفت مصنوعی

۳) کاتتر درون وریدی

•      فیستول شریانی – وریدی  (AV fistula)

بهترین ، بی خطر ترین و دائمی ترین روش دسترسی. برای ایجاد فیستول، جراح پیوند رگ، یک شریان و یک ورید را تحت بیهوشی موضعی به یکدیگر متصل می کند. این اتصال ، خون شاهرگ را به یک ورید حمل می کند.

زمان تشکیل فیستولا

A-V فیستولا به طور ایده آل باید ۶-۲ ماه قبل از آغاز همودیالیز در رگ انجام شود، اما مینیمم زمان مورد نیاز در صورت ضرورت ۴ هفته است.

•      مشکلات احتمالی فیستولا

عوارض جانبی  این روش خیلی اندک است.

•      سرد شدن عضو ، گرفتگی عضلات و تخریب بافت

•      خونریزی از فیستولا

•      تورم رگ (اتساع عروق)

•      احتمال لخته شدن خون درفیستولا خیلی کم است( بجز در مورد بیماران دیابتی.)

•      گرفت (AV graft)

هنگامی که  سیستم عروقی بیمار اجازه تشکیل فیستول را نمی دهد ، از رگ مصنوعی (یک یا دو تیوب از جنس ترکیبی از مواد مصنوعی) برای اتصال ورید و شاهرگ استفاده می شود.

اگر بیماری کلیه سریع پیشرفت کرد و زمان لازم برای A-V فیستولا نبود ، باید از کاتتر استفاده کرد. این روش دسترسی متشکل از یک کاتتر پلاستیکی با دو مجرای لوله ای شکل(و گاهی دو کاتتر مجزا) است که به یک ورید بزرگ (معمولا ورید اجوف)، از طریق ورید زیرگلوئی داخلی (ژوگولار) یا ورید رانی (فمورال) یا ورید زیر ترقوه ای (سابکلاوین) ، داخل می شود تا جریان های بزرگی از خون از طریق یک مجرا به سمت چرخه دیالیز خارج شود و از طریق مجرای دیگر بازگردد.

•      کاتتر (catheter)

4uzs bme91.ir as56d46 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

ضرورت استفاده از کاتتر هنگامی است که :

۱- دسترسی دائمی (فیستول یا گرافت) در حال بهبود یافتن است و بیمار در طول این زمان نیاز مبرم به دیالیز فوری دارد.

۲- امکان ایجاد فیستول و گرافت برای بیمار وجود ندارد.

 ۳- امید آن می‌رود که بیمار از نارسایی حاد کلیوی رهایی یابد.

انواع کاتتر

۱٫ غیر تونلی

۲٫ تونلی

اثرات جانبی کاتتر

َ خونریزی

احتمال آسیب به ریه ها یا اعصاب

عفونت

•      چند نمونه کاتتر

Dialysis Catheter LifeJet F

این نوع کاتتر در حالی که فشار ورید و شریان را پایین نگه می دارد ، سرعت‌ ‌جریان‌دهی بالایی دارد.

The Circle-C(r)

    این نوع کاتتر با قطر خیلی کم ، سرعت فلوی کافی را ایجاد کرده و از  حالت تهاجمی همودیالیز می کاهد.

 Silver-coated hemodialysis catheter

این کاتتر نرم و با قابلیت انعطاف بالا، با روکش نقره تا ۲ ماه از تجمع باکتری در محل جلوگیری می کند.

•      سوزن دیالیز

3nax bme91.ir as6d46 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

انواع سوزن های دیالیز

۱٫ِ استفاده از ۲ سوزن

یکی برای حمل خون به محفظه دیالیز و دیگری برای بازگرداندن خون تصفیه شده به بدن است.

۲٫  استفاده از۱ سوزن با ۲ سر ورودی

برای ۲ مسیر جریان خون استفاده می شود.

•      شرح دیالیز دو سوزنی

پمپ خون شریانی، خون را از بیمار به دیالیزر منتقل می سازد. فشار وارد شده بر قسمت مکش پمپ، اندازه گیری شده و توسط نمایشگر فشار شریانی که توسط یک فیلتر هیدروفوب جدا شده است، نمایش داده می شود. چنانچه فشار افزایش یابد یا کمتر شود آلارم به‌صدا در می آید.پمپ خون شریانی متوقف شده و کلمپ کننده لوله وریدی بسته می شود. اولترافیلتراسیون نیز متوقف می‌شود. مقدار هپارین مورد نظر را با سرعت قابل تنظیمی از طریق پمپ هپارین می‌توان به خون تزریق کرد.‌

پس از قسمت دیالیزر، خون وارد حباب‌گیر وریدی می‌شود. در این  قسمت فشار برگشتی وریدی اندازه گیری شده و نشان داده می شود. صفحه نمایش فشار برگشتی بین دو فیلتر هیدروفوب قرار گرفته است. قسمت محفظه حباب‌گیر در محل آشکارساز هوا (‌Air detector‌) قرار گرفته است، که مانند یک محافظ در برابر نفوذ هوا عمل می‌کند. در صورتی که میزان فشار وریدی پایین بیاید یا در صورتی که خون وریدی داخل محفظه حباب گیر، کف آلود باشد، آلارم به‌کار می افتد، پمپ خون شریانی متوقف شده و دریچه خون وریدی مسدود می‌شود و اولترافیلتراسیون نیز متوقف می‌شود.‌

پس از محفظه حباب‌گیر، خون از آشکار ساز اپتیکی(‌OD‌) عبور می‌کند که  به شرح زیر مشخص می‌شود:

  OD‌     صاف و روشن دستگاه در حالتprime‌

    ‌OD   کدر و تاریک دستگاه در حالتDialysis‌

پس از مرحله  آشکار ساز اپتیکی، خون به بدن بیمار بر می گردد.

•      شرح دیالیز تک سوزنی

ین روش بایستی فقط در شرایط استثنایی به‌کار رود ،  از این رو گردش مجدد ممکن است بسیار اشکال داشته باشد.در بیمارانی که امکان تزریق دو سر سوزن به دو رگ متفاوت میسر نیست از این روش استفاده می‌شود.‌اگر در دیالیز دو سوزنی مشکل جریان خون در یکی از مسیرهای ورودی به‌وجود آید، می‌توان به وسیله خط لوله موجود از این روش استفاده کرد. فقط کافی است روش قطع و وصل   تک سوزنه را در منو انتخاب کرد. پس از انتخاب و فشردن دکمه میزان معین فشار اعمال می شود. ترانسدیوسر فشار وریدی، پمپ خون و کلمپ لوله وریدی را فعال می‌سازد. لوله خون وریدی و شریانی توسط یک قطعه به شکل‌Y‌  به لوله های ورودی متصل می‌شوند. کلمپ کننده لوله خون وریدی تا زمانی که پمپ خون شریانی خون را منتقل می‌کند بسته می ماند. بلافاصله پس از اینکه میزان حد فشار وریدی در ترانسدیوسر به‌وجود آمد، پمپ خون متوقف و کلمپ وریدی باز می‌شود.

فشار، که در مسیرهای لوله بالا رفته است، خون ذخیره شده را به بدن بیمار باز می‌گرداند. ‌

بلافاصله پس از رسیدن به حد پایین، کلمپ کننده لوله وریدی دوباره  بسته شده و پمپ خون شریانی شروع به‌کار می‌کند و همان عمل  دوباره  تکرار می‌شود.‌در صورتی که زمان گردش از ۱۵ دقیقه بیشتر شود، آلارم بکار خواهد افتاد، کلمپ کننده  لوله وریدی بسته می شود. پمپ خون و پمپ‌UF‌  از عمل باز می مانند.‌

•      کوزه های پلاستیکی (plastic jugs)

این کوزه ها مایعاتی را که برای مخلوط کردن دیالیسیت استفاده می شوند،  نگه داری می کنند .

•      پمپ خون  (Blood Pump)

به صورت دایره ای حرکت می کند و خون را به سمت محفظه دیالیز هل  می دهد و به بدن بازمی گرداند.

bf3q bme91.ir a5sd456 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

•      پمپ هپارین (Heparin Pump)

سرنگ حاوی هپارین را داخل پمپ هپارین ، که به منظور رهایش  دز دارو  به خون برنامه ریزی شده است ، قرار می دهند .

qf4f bme91.ir a65sd46 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

•      آشکارساز سطح مایع  (Fluid Level Detector)

این وسیله برای مشخص کردن کاهش  سطح خون از یک میزان قابل قبول در هنگام دیالیز طراحی شده است. به کمک حسگرهای اولتراسوند یا نوری این عمل صورت می گیرد. در صورت مشاهده چنین وضعیتی دستگاه همودیالیز آلارم منتشر کرده و جریان خون را قطع می‌کند‌.

•      آشکارساز نشت خون  (blood Leakage Detector)

این وسیله نشت خون درون دیالیزر را در ماشین همودیالیز آشکار می سازد. حسگر مادون قرمز (اپتیکی) تعبیه شده در آن وجود هموگلوبین درون دیالیسیت مصرف شده را مشخص می کند. این حسگر نه تنها از دست دادن خون را مشخص می کند بلکه می‌تواند از نفوذ سم به داخل خون نیز جلوگیری کند.

•      آشکارساز حباب/کف (Air Bubble/Foam Detectors)

6ni bme91.ir 6546as5d46 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

این آشکار ساز برای تشخیص حباب یا کف درون خون ِِِِِِِبازگشتی از طریق مسیر خون خارج اندامی در هنگام همودیالیز به کار می رود. این وسیله با استفاده از حسگرهای اولتراسوند یا مادون قرمز وجود یا عدم وجود حباب یا کف را تشخیص می‌دهد.

•      صندلی به همراه ترازو بیمار (Dialysis Chair Scale)

این وسیله برای مانیتور کردن وزن بیمار در طول چندین ساعت انجام دیالیز، به منظور کنترل اضافی در برابر انباشته شدن یا هدر رفتن مایعات بدن به کار گرفته می‌شود . معمولا توانایی اندازه گیری تا وزن ۳۰۰ کیلوگرم با صحت ۵۰ گرم را دارا هستند. این وسیله براساس روش‌های مکانیکی، الکترومکانیکی یا الکتریکی کار می‌کنند‌.

gbq3 bme91.ir w568as4d6 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

•      فیلتر دیالیز

برای تصفیه خون در بیماران مبتلا  به مشکلا‌ت کلیوی  به کار می‌رود. خون از داخل الیاف تو خالی و مایع دیالیزور عبور می‌کند و به این ترتیب سموم از خون دفع و توسط مایع دیالیز خارج می‌شود. بر اساس وضعیت دیالیز بیمار این عمل در هفته دو یا سه بار و هر بار ۳ الی ۵ ساعت صورت می پذیرد.‌

 

 

2o78 bme91.ir a546as5d768as4d6 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

 

جنس بدنه از پلی کربنات شفاف است که این ماده ضمن به وجود آوردن امکان مشاهده خون در داخل صافی کنترل آن، از استحکام فوق العاده ای برخوردار است به نحوی که هیچ گونه شکستگی  یا  ترک در این محصول مشاهده نمی شود.‌

الیاف از دو نوع کوپروفان و پلی سولفان است که از زیست سازگاری بالایی برخوردارند. با توجه به حساسیت بسیار بالای این محصول کنترل‌های صد در صد صورت می گیرد و در سیستم تولید آن آخرین تکنولوژی‌های موجود به خدمت گرفته شده است.‌

•      Dialysis filter

•      اثرات جانبی و عوارض همودیالیز

۱٫  دفع ناگهانی مایع در ضمن دیالیز به سبب اولترافیلتراسیون

۲٫  دسترسی تهاجمی به سیستم گردش خون

۳٫  حساسیت به محفظه دیالیز

۴٫  حساسیت به هپارین

•      دیالیز صفاقی

در این نوع دیالیز از غشای صفاقی ،که روده ها را احاطه کرده و غنی از رگ های ریز خون است ، برای تصفیه خون استفاده می شود؛ چرا که این غشا همانند یک غشای نیمه‌تراوا عمل می کند.

qj4v bme91.ir as5d46a - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

از اواخر سال ۱۹۷۰ دیالیز صفاقی به‌عنوان درمانی‌ ‌انعطاف‌پذیر و مناسب، درمان انتخابی بسیاری از بیماران شد. این روش به‌علت خاصیت‌ ‌مداوم و پیوسته باعث می‌شود بیمار وضعیت بیوشیمی و حجم مایعات ثابتی داشته باشد و‌ ‌همین ماهیت انعطاف‌پذیر، آن را برای بسیاری از بیماران قابل قبول کرده است‌.

•      فیزیولوژی دیالیز صفاقی‌

‌پرده صفاق (پریتونیوم )  PeriToneum، پرده‌ای است‌ ‌با سطحی حدود ۲ مترمربع که حفره شکمی را می‌پوشاند. این پرده از دو لایه احشائی و‌ ‌جداری تشکیل شده است. حفره صفاق، فضای موجود بین پرده صفاق احشائی و جداری را‌ ‌می‌گویند. در حالت عادی حفره صفاق دارای ۱۰۰-۵۰ میلی‌متر مایع برای خاصیت لغزندگی‌ ‌است ولی در طی دیالیز صفاقی می‌تواند محلول فیزیولوژیک یا مایع دیالیز را در خود جا‌ ‌داده و تا حدود ۴۰ مترمربع افزایش سطح یابد.

پرده صفاق یک غشاء نیمه تراوا‌ ‌است. تبادل آب و املاح بین عروق  زیر   پرده صفاق و مایع دیالیز موجود در حفره صفاق‌ ‌با روش انتشار و اسمز انجام می‌شود، به‌ نحوی این غشاء برای آب و ذرات کوکنترل تراوا است و برای مولکول‌های درشت تراوائی کمتری دارد. در نتیجه آب و بسیاری از یون‌های‌ ‌محلول در آب از طریق سوراخ‌ها و شکاف‌های غشاء صفاق عبور می‌کنند ولی مولکول‌های‌ ‌درشت گلبول‌های خون و پروتئین‌ها قادر به عبور از این شکاف نیستند.

•      اهداف و‌ ‌موارد استفاده دیالیز صفاقی‌

اهداف دیالیز صفاقی، کمک به دفع مواد سمی و مواد‌ ‌زائد متابولیک و کمک به برگشت تعادل طبیعی مایعات و الکترولیت‌های بدن است. در‌ ‌مبتلایان به نارسائی کلیه که قادر به تحمل همودیالیز یا پیوند کلیه نیستند، در‌ ‌بیمارانی که نسبت به تغییرات سریع مایعات الکترولیت‌ها حساس هستند یا بیمارانی که‌ ‌مبتلا به دیابت یا بیماری قلبی – عروقی هستند و دسترسی عروقی در آن‌ها مشکل است، بیمارانی که به هر علتی نمی‌توان در آنان از هپارین سیستمیک استفاده کرد، دیالیز‌ ‌صفاقی بسیار مؤثرتر است‌.

•      دسترسی به صفاق

کلید موفقیت دیالیز صفاقی خوب،‌ ‌دسترسی دائمی و مطمئن به حفره صفاق است‌.

‌با وجود این که عفونت‌های مرتبط با کاتتر (لوله) کاهش یافته ولی هنوز این عفونت‌ها مهم‌ترین عامل شکست این روش و سوق‌ ‌دادن بیماران به همودیالیز است بنابراین استفاده از لوله (کاتتر) خوب و روش اصولی و‌ ‌بهداشتی گذاشتن این کاتتر بسیار ضروری است‌.

‌بهترین کاتتر، کاتتری است که‌ ‌بیشترین جریان ورودی و خروجی مایع را با کمترین احتمال عفونت داشته باشد. انواع‌ ‌مختلف کاتتر (سوند) وجود دارد. پرمصرف‌ترین این لوله‌ها (سوندها) کاتترهای مقاوم و انحنادار در عین‌حال نرم و انعطاف‌پذیر تنکاف(Tenckaff)  هستند که از جنس لاستیک‌ ‌سیلیکونی است. گذاشتن این سوند (کاتتر) در موارد حاد و اورژانس ممکن است در اتاق‌ ‌بیمار و در موارد مزمن در اتاق عمل و تحت بیهوشی عمومی انجام گیرد. عده‌ای معتقد‌ ‌هستند بی‌حسی موضعی و نخاعی در بیهوشی عمومی ترجیح دارد چون احتمال تهوع و استفراغ‌ ‌پس از بی‌هوشی و احتمال فشار به حفره شکم و سوند کمتر است .

محل ورود این لوله‌ ‌۳-۵‌ ‌سانتی‌متر پائین‌تر از ناف یا ۱-۳ سانتی‌متر فوقانی خط سفید که ناف را به پوبیس وصل می‌کند در ناحیه میان‌تنه‌ای است.

•      مراقبت پس از عمل

پس از کار گذاشتن کاتتر صفاقی، دوره وقفه کاتتر یعنی زمان لازم برای التیام زخم حدود ۱۵-۱۰ روز را باید لحاظ کرد. در صورت نیاز بیمار به دیالیز، بهتر است با استفاده از‌ ‌شالدون ژوگولار (گردنی) همودیالیز شود یا در وضعیت خوابیده به پشت و طاقباز و حجم‌ ‌کم دیالیز صفاقی شود تا فشار کمی وارد شود و از نشت محلول دیالیز جلوگیری شود‌.

پس از یک هفته پانسمان محل برداشته می‌شود و بیمار می‌تواند حمام کند. تا ۶ هفته وسایل سنگین بلند نکند. پس از کامل شدن فرایند التیام، مراقبت‌های این ناحیه‌ ‌نظیر تمیز نگه داشتن و پانسمان کردن مرتب است و برای پیشگیری از وارد شدن ضربه و‌ ‌کشیدگی محل خروج کاتتر، کاتتر را با چسب به پوست خود ثابت کند. از عطسه و سرفه کردن‌ ‌بر روی اتصالات خودداری کند‌.

•      تکنیک‌ها و انواع دیالیز صفاقی

دو روش عمده در‌ ‌دیالیز صفاقی وجود دارد:

۱ .دیالیز صفاقی سرپائی مداوم  (Continuous ambulatory peritoneal dialysis – CAPD)

۲ .دیالیز صفاقی خودکار‌ (Automated peritoneal dialysis – APD)

•      دیالیز صفاقی سرپائی مداوم

۱ .دیالیز صفاقی سرپائی مداوم: در طول روز انجام می‌شود و دستی‌ ‌است. به‌وسیله خود بیمار یا یکی از افراد خانواده که آموزش دیده انجام می‌شود‌. ‌مایع دیالیز از کیسه‌های پلاستیکی به کمک جاذبه زمین به وسیله کاتتر به داخل حفره  صفاق وارد می‌شود. ۵-۳ ساعت در حفره صفاق باقی می‌ماند و سپس پیچ کاتتر باز‌ ‌شده و کیسه خالی آویزان می‌شود و مایع از حفره صفاق تخلیه می‌شود و مایع دیالیز‌ ‌جدید وارد می‌شود. معمولا ۵-۴ تعویض در طول روز مثلا هنگام صبحانه، ناهار، شام وآخرین‌بار هنگام خواب انجام می‌شود. هر تعویض ۳۰-۲۰ دقیقه طول می‌کشد . CAPDبرای‌ ‌افرادی که تعادل صفاقی پائین تا متوسط دارند مناسب است چون زمان بیشتری مایع در‌ ‌حفره صفاقی باقی می‌ماند و فرصت بیشتری برای تبادل دارند .

•      دیالیز صفاقی‌ ‌خودکار

۲ .دیالیز صفاقی‌ ‌خودکار: این روش هم به جهت پزشکی و هم نحوه زندگی برتری‌هایی برای بیماران دارد. در این روش یک ماشین به‌طور خودکار حجم، مدت‌ زمان باقی ماندن مایع در حفره صفاق و‌ ‌طول درمان را تنظیم می‌کند. اغلب در خانه هنگام خواب انجام می‌شود ولی ممکن است در‌ ‌بیمارستان و مرکز دیالیز نیز انجام گیرد. مدت زمان و دفعات دیالیز را به راحتی در‌ ‌این روش می‌توان افزایش داد، بدون این که در زندگی بیمار اختلالی ایجاد کند. حجم مایع دیالیز بیشتری در حفره  صفاق می‌توان وارد کرد. چون بیمار در حال دراز کشیده‌ ‌به پشت است، فشار شکمی کاهش می‌یابد. کاهش فشار شکمی در این روش می‌تواند باعث‌ ‌افزایش اشتهای  این بیماران شود. همچنین دراین روش احتمال نشت مایع از محل کاتتر‌ (Exit site)، ایجاد فتق و درد پشت نیز کاهش می‌یابد. این روش در افرادی که تعادل‌ ‌صفاقی بالا دارند‌  (High Transporter)  و به سرعت تبادلات مواد از پرده صفاق آنان صورت می‌گیرد، مناسب است‌.

  APD برای افرادی که در طول روز می‌خواهند آزاد باشند،‌ ‌مانند افرادی که شاغل یا در حال تحصیل هستند مناسب‌تر است. همچنین این روش برای‌ ‌کسانی که خودشان قادر به انجام دیالیز صفاقی نیستند و به کمک دیگران نیاز دارند‌ ‌مانند بچه‌ها و افراد سالخورده مناسب‌تر است. چون فرد مراقبت‌کننده، شب قبل از خواب‌ ‌ایشان را به دستگاه وصل می‌کند و صبح نیز آنان را از دستگاه جدا می‌کند‌.

•      عوارض‌ ‌دیالیز صفاقی

به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند :

۱ .عوارض عفونی

۲ .عوارض‌ ‌غیرعفونی‌

عوارض عفونی خود به دو دسته تقسیم می‌شوند‌:

۱ .پریتونیت‌

۲ .عفونت محل خروج کاتتر‌ (Exit site)  و تونل‌

•      پریتونیت

به ورم صفاق  گفته می شود  که در‌ ‌اثر عفونت ایجاد می‌شود. این مشکل مهم‌ترین عامل در محدودیت استفاده از دیالیز صفاقی‌ ‌و سوق دادن بیماران به همودیالیز محسوب می‌شود و میکروب‌ها اغلب از خارج و از محل‌ ‌اتصالات وارد صفاق می‌شوند. دو علامت مهم آن درد شکم و مایع خروجی کدر است‌.

همچنین تب (درجه حرارت بالا ۵/۳۷) در %۵۳ بیماران و تهوع و استفراغ در %۳۱ یا یک‌سوم بیماران دیده می‌شود. در موارد شدید عفونت، خروج لوله ضرورت پیدا می‌کند‌.

•      عوارض غیرعفونی

این عوارض‌ ‌مرتبط با فرایند دیالیز صفاقی است‌.

الف- از دست دادن پروتئین (آلبومین) خون‌: ‌این پروتئین از خلال غشاء صفاق از خون به داخل مایع دیالیز وارد می‌شود. هربار که‌ ‌عمل تخلیه انجام می‌شود مقدار کمی پروتئین خون همراه مایع دیالیز از دست می‌رود‌. ‌هنگام ابتلاء به التهاب صفاق (پریتونیت)، میزان پروتئین بیشتری از دست می‌رود‌.

ب- سوخت و ساز غیرطبیعی چربی: سطح کلسترول (چربی) خون بیماران تحت درمان با‌   CAPD در مقایسه با بیماران همودیالیزی بالاتر است و علت آن جذب گلوکز (قند) از مایع دیالیز است.

استفاده از رژیم غذائی، کاهش وزن، ورزش، محدودیت مصرف الکل و‌ ‌مصرف داروهای پائین‌آورنده چربی با نظر پزشک توصیه می‌شود .

ج- عوارض ناشی از‌ ‌افزایش فشار داخل شکمی: وجود یک حجم مایع دیالیز در حفره صفاق باعث افزایش فشار‌ ‌داخل شکمی می‌شود که این فشار هنگام ورزش و سرفه بیشتر نیز می‌شود. این وضعیت‌ ‌می‌تواند احتمال ایجاد فتق، نشت مایع از محل خروج کاتتر (لوله) را افزایش دهد و‌ ‌باعث درد شانه و پشت و کم‌اشتهایی شود. درمان فتق، جراحی است. برای نشت مایع باید‌ ‌برای مدت کوتاهی دیالیز صفاقی را قطع کرد تا بافت‌های اطراف محل خروج کاتتر ترمیم‌ ‌شوند. همچنین می‌توان برای کاهش فشار شکم از وضعیت خوابیده به پشت درهنگام دیالیز‌ ‌استفاده کرد‌.

د- مشکل در تخلیه: علت آن: ۱) گیر یا پیچ‌خوردگی در مسیر لوله‌ها ۲)یبوست ۳) وجود لخته یا فیبرین در مسیر لوله

•      تغذیه در بیماران دیالیز صفاقی‌

از آنجا‌ ‌که بیماران دیالیزی معمولا از سوء تغذیه رنج می‌برند به این بیماران توصیه می‌شود:

رژیم غذایی پر پروتئین دریافت کنند چون مقداری از پروتئین در طی دیالیز دفع‌ ‌می‌شود.

محدود کردن نسبی مایعات دریافتی

‌محدود کردن چربی و نمک مصرفی

خوردن فیبر (میوه و سبزیجات) بیشتر برای کمک به هضم و دفع روده‌ها‌

‌از‌ ‌آنجا که دیالیز صفاقی به‌صورت مداوم و همه‌روزه (برخلاف همودیالیز که سه روز در‌ ‌هفته و هربار چهار ساعت) انجام می‌شود، مقدار بیشتری از پتاسیم، مایع و پروتئین‌ ‌اضافه دفع شده بنابراین نیاز شما به محدود کردن مایعات و پتاسیم و تغییرات رژیم‌ ‌غذائی به مراتب کمتر از دیالیز خونی خواهد بود‌.

•      مزایای دیالیز صفاقی‌

    یادگیری آسان

    ‌انجام درمان توسط خودتان در منزل‌

    استفاده شخصی و امکان‌ ‌کنترل درمان‌

    ‌ ‌برنامه درمانی قابل انعطاف‌

    ‌محدودیت رژیم غذائی کمتر در‌ ‌مقایسه با همودیالیز‌

    ویزیت منظم در درمانگاه (معمولا هر ۴-۸ هفته)

    ‌عدم‌ ‌نیاز به سوزن زدن برای درمان

    کنترل مناسب فشار خون در مقایسه با همودیالیز‌

    کیفیت زندگی بهتر

•      معایب دیالیز صفاقی‌

    لزوم انجام ۳-۵ تعویض در روز‌

    وجود کاتتر دائمی‌

    خطر احتمالی عفونت‌

    نیاز به فضائی در منزل برای‌ ‌نگهداری و لوازم موردنیاز

    اهداف دیالیز صفاقی، کمک به دفع مواد سمی و مواد زائد‌ ‌متابولیک و کمک به برگشت تعادل طبیعی مایعات و الکترولیت‌های بدن است.

•      کاتتر

برای انتقال دیالیسیت به داخل حفره  شکمی از یک لوله ظریف و نرم ، که به طور دائمی داخل حفره  شکمی جایگذاری می‌شود، استفاده می‌شود . محل ورود کاتتر در نزدیکی ناف است. جایگذاری آن توسط جراحی لاپاراسکوپی  و بی حسی موضعی انجام می گیرد . طول کاتتر ۱۲ اینچ است که تنها ۵-۴ اینچ آن خارج بدن می ماند.

جنس کاتترها معمولا لاستیک سیلیکونی یا پلیی ورتان است. برخی از کاتترهای مورد استفاده   Tenckhoff،  Totonto Western و  Life cath  است  که متداولترین آن‌ها  Tenckhoff است .

•      Tenckhoff catheter

bme91.ir as65d4as5 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

•      مقایسه همودیالیز با دیالیز صفاقی

آزمایشات گوناگون پاسخ‌های ضد و نقیضی از نتیجه همودیالیز  می دهند. یک نظریه محکم و سازگار می گوید که در ۳-۲ سال ابتدای دیالیز ،دیالیز صفاقی به خوبی همودیالیز و حتی گاهی بهتر پاسخ ‌گوی بیماران است. هر دو نوع دیالیز، همودیالیز و دیالیز پروتونیل، مزایا و معایبی دارند. بستگی به بیمار دارد که تصمیمی بگیرد کدامیک از این عملیات برحسب شیوه زندگی وی، سایر بیماری ها، سیستم حمایتی، و میزان مسئولیت پذیری او در برنامه درمانی، برای او بهتر است. هر بیمار باید از دیدگاه خود به این دو نوع روش درمانی نگاه کند.

بیماران صرفنظر از نوع دیالیز که انتخاب می کنند، مسئولیت های مختلفی از قبیل دنبال کردن یک برنامه غذایی، توجه به میزان مصرف مایعات خود و مصرف ویتامین ها و سایر داروها برای کنترل فشار خون و توازن کلسیم و فسفات، بر عهده دارند.

دیالیز صفاقی نسبت به همودیالیز از آن جهت که بیماران را از مراجعه زمان‌بندی به بیمارستان آسوده می‌ ‌کند و در هر مکان، حتی در حین سفر ، با کمترین تجهیزات قابل انجام است دارای مزیت است.

•      ارزیابی دیالیز

برای ارزیابی اینکه آیا دیالیز خوب بوده یا نه به بررسی میزان اوره برداشته شده در هر نوبت دیالیز می پردازیم معمولاً توصیه می شود در دو – سه جلسه اول باید اوره بیشتر برداشته شود ، چون هر چه میزان برداشت اوره بیشتر باشد وضعیت مریض بهتر می شود برای محاسبه ی میزان برداشت اوره از مقیاس Urea reduction ratio   استفاده می شود .

روش اندازه گیری اوره:

برای اندازه گیری اوره گرفته شده از مریض ، استفاده از مقیاس KT/V می باشد .

K = clearance          T = time

( حجم توزیعی) V = volume distribution

کلیرانس یعنی در هر دقیقه چقدر (چند cc) از خون فرد از اوره پاک شده است .

مقیاس KT/V ، میزان مؤثر بودن دیالیز ( کفایت دیالیز ) را نشان می دهد .برای محاسبه ی  V (حجم توزیعی) نمودار وجود دارد که برای زن و مرد متفاوت است و براساس قد و وزن بیمار می باشد .

کلیرانس بستگی دارد که از چه صافی استفاده شده است . صافی هایی وجود دارد که به صورت هالوفایور هستند و به شکل لوله ی مویینه می باشند . کلیرانس به قطر این لوله ها بستگی دارد که قطر هر چه بیشتر باشد ، کلیرانس بیشتر است و صافی های بزرگتر بهتر است .

از عوامل دیگری که در کیفیت دیالیز تعیین کننده است ، دور دستگاه می باشد یعنی در هر دقیقه چقدر از خون بیمار وارد دستگاه می شود . تعیین دور دستگاه بستگی به جثه ی مریض دارد . که میزان طی دور دستگاه ml/min 500-250 است . ولی در ایران چون جثه ی افراد خیلی بزرگ نیست به ۵۰۰ نمی رسیم . گاهی بیمار خودش دستگاه را روی دور کمتری می گذارند . زیرا دیالیز شدن با دور بالا به بیمار احساس بدی می دهد به طوری که احساس می کند یکدفعه Washout شده اند یعنی همه چیز بدنشان را از دست می دهند و حالتی مثل شوک به بیمار دست می دهد .

از دیگر موارد تعیین کننده ، سرعت جریان آب دیالیز است که اکثر بخش ها ml/min 15 است .

•      دستگاه کلیه مصنوعی

‌بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی با‌ ‌کمک یک کلیه مصنوعی پوشیدنی می‌توانند از دستگاه‌های دیالیز بی‌نیازشوند‌.

bme91.ir 5s2as3d4a - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

این‌ ‌کلیه مصنوعی در یک تحقیق مقدماتی نتایج نویدبخشی به همراه داشته است‌.

محققان معتقدند این دستگاه که با باتری کار می‌کند هنگامی که برای یک مدت  ۸-  ۴ ساعته مورد استفاده قرار گرفت، نتیجه‌ ‌موفقیت آمیزی داشته است.

•      کلیه مصنوعی از اصل دیالیز استفاده می‌کند که در آن لوله ای ( کانول) در داخل یک شریان ( معمولا ساعد) قرار داده می شود و خون بیمار از راه این کانول وارد کلیه مصنوعی می‌شود. خون در کلیه مصنوعی به وسیله یک غشا نیمه تراوا از یک مایع دیالیز کننده مجزا می شود. این غشا به نمک‌های معدنی و آب و متابلیت‌های اضافی اجازه می دهد که به داخل مایع دیالیز انتشار یابند اما از عبور گویچه های خون یا پروتئین های پلاسما جلوگیری می کند. سپس خون از راه یک ورید ساعد به بدن باز می‌ گردد. معمولا کانول‌های پلاستیکی رادر داخل شریان و ورید باقی می‌گذارند و برای جلوگیری از لخته شدن در آن ها هنگامی که مورد استفاده نیستند این کانول‌ها را به یکدیگر متصل می کنند تا یک شنت شریانی- وریدی (مجرای انحرافی) تشکیل شود.‌

این دستگاه می‌تواند بیمارانی که در مراحل پیشرفته نارسایی‌ ‌کلیوی قرار دارند به دفعات بیشتر و مدت طولانی‌تر دیالیز کند‌.‌ این تحقیق فقط بر‌ ‌روی هشت بیمار با میانگین سنی  ۵۲ سال انجام شده است و به همین دلیل باید تحقیقات‌ ‌بیشتری در این زمینه انجام شود‌.

بیمارانی که در این تحقیق شرکت کردند، پیش‌ ‌از استفاده از این دستگاه مرتب همودیالیز می‌شدند‌.

میزان جریان خون و سرعت‌ ‌خروج مواد شیمیایی سمی از بدن در این دستگاه در مقایسه با دیالیزهای متعارف بسیار‌ ‌کندتر است، اما این موضوع مشکلی ایجاد نمی‌کند چرا که می‌توان از این دستگاه برای‌ ‌دوره‌های طولانی و مداوم استفاده کرد‌.

در این تحقیق دو تن از بیماران به علت‌ ‌مصرف داروی ناکافی ضدانعقاد دچار لختگی خون شدند و یکی از بیماران به علت خارج شدن‌ ‌سوزن به طور موقت از دستگاه جدا شد‌.

با این همه، تمام بیماران معتقد بودند این درمان را به سایر مبتلایان به نارسایی کلیوی توصیه می‌کنند‌.

حدود  ۱/۳ میلیون نفر‌ ‌در سراسر جهان به دلیل نارسایی مزمن کلیوی نیازمند دیالیز هستند. شمار معدودی از‌ ‌این بیماران تحت پیوند کلیه قرار می‌گیرند و کلیه اهدایی کمیاب است‌.

‌محققان‌ ‌امیدوارند که در بلندمدت، نانوتکنولوژی و کوچک‌سازی به ساخت دستگاه‌های راحت تر و‌ ‌کاشتنی که عملکرد کلیه سالم را تقلید می‌کنند بینجامد‌.

کلیه مصنوعی پوشیدنی اولین‌ ‌گام در دستیابی به دستگاه‌های تصفیه خون پوشیدنی است.

•      شرکت Mobilysis توانسته با ارائه و تولید سیستم دیالیز قابل حمل امکان انجام دیالیز را برای بیماران فراهم آورد که به آنها این اجازه را میدهد که تصمیم بگیرند در چه مکان یا زمانی فرآیند پاکسازی خون را انجام دهند.

bme91.ir 5s6d2 - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

Mobilysis شامل شامل چند بخش است:

bme91.ir asw86sda - بررسی تخصصی دیالیز(Dialysis)

یک کمربند انعطاف پذیرکه از طریق غشاهای مختلف تقسیم شده است، که حاوی مایع دیالیزمی باشد

قطعه غلاف سخت افزار جلو، کاتتراتصال و واحد پاکسازیIR) واحد پاکسازی مادون قرمز)

•      این دستگاه را میتوان با استفاده از یک برنامه قابل نصب در گوشی های هوشمند با امکانات جامع و بصری کنترل کرد.بعد از هر بار دیالیز صفاقی ،چرخه مایع دیالیز برای استفاده در چرخه بعدی تمیز می شود.



دسته بندی : آشنایی با تجهیزات پزشکی , تازه ها ی سایت , تازه های مهندسی پزشکی , تجهیزات پزشکی
ارسال دیدگاه

حمایت
logo-samandehi