آشنایی با رادیو دارو ها | دانشجویان مهندسی پزشکی ایران
×

منوی بالا

منوی اصلی

منوی سایدبار


خبرهای ویژه

» پزشکی هسته ای » آشنایی با رادیو دارو ها

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۲/۰۵ - ۲۰:۰۹

آشنایی با رادیو دارو ها

آشنایی با رادیو دارو ها رادیو دارو ها هم در فرآیندهای مرتبط با تشخیص و پیشگیری از بیماری‌ها کاربرد گسترده‌ای دارند و هم در فرآیندهای درمان بیماری‌ها. به ویژه امروزه از رادیو دارو ها در تشخیص و درمان انواع سرطان‌ استفاده بسیار گسترده‌ای می‌شود به طوری که نیمی از مبتلایان به سرطان در فرآیند درمان […]

آشنایی با رادیو دارو ها

رادیو دارو ها هم در فرآیندهای مرتبط با تشخیص و پیشگیری از بیماری‌ها کاربرد گسترده‌ای دارند و هم در فرآیندهای درمان بیماری‌ها. به ویژه امروزه از رادیو دارو ها در تشخیص و درمان انواع سرطان‌ استفاده بسیار گسترده‌ای می‌شود به طوری که نیمی از مبتلایان به سرطان در فرآیند درمان خود از این رادیو دارو ها استفاده می‌کنند.

 

رادیو دارو چیست؟

در یک تعریف ساده به هر دارویی که در ساختار آن یک رادیو ایزوتوپ موجود باشد رادیو دارو گفته می‌شود، رادیوایزوتوپ‌ها در واقع عناصر ناپایداری هستند که با توجه به ساختار اتمی‌شان از خود پرتو (Radiation) منتشر می‌کنند. این پرتوها که شامل پرتوهای آلفا (α)، بتا (β) و گاما (γ) هستند دارای طول موج و سطح انرژی‌ متفاوتی هستند و بر همین اساس می‌توانند در فرآیندهای مختلف تشخیصی و درمانی به کار گرفته شوند. سودمندترین رادیو ایزوتوپ‌ها در پزشکی هسته‌ای رادیوایزوتوپ‌های تابش کننده پرتو گاما هستند، زیرا پرتوهایی که از این مواد در درونِ بدن تابش می‌شوند را می‌توان از بیرون بدن به سادگی تشخیص داد.

تاریخچه رادیو دارو :

اولین استفاده کلینیکی از مواد رادیواکتیو، در سال ۱۹۳۷ جهت درمان لوسمی در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی بود. بعد از آن در ۱۹۴۶ با استفاده از این مواد توانستند از پیشرفت بیماری در یک بیمار مبتلا به سرطان تیروئید جلوگیری کنند. البته با توجه به عوارض جانبی این روش، تا سال ۱۹۵۰ کاربرد کلینیکی مواد رادیواکتیو گسترش چندانی نیافت، اما سال‌ها بعد دانشمندان دریافتند که می‌توان با هدایت رادیو دارو ها و تجمع آن‌ها در ارگانِ هدف (مثلا در غده سرطانی) تصاویری از آن تهیه نمود و یا به درمان بافت آسیب دیده کمک کرد. بدین ترتیب در اواسط دهه ۶۰ مطالعات گسترده‌ای در این زمینه‌ها آغاز گشت و در دهه ۱۹۷۰ توانستند با جاروب نمودن و هدایت مواد رادیواکتیو به درون ارگان‌های مشخص بدن، از ارگان‌های داخلی بدن مانند کبد و طحال، تومورهای مغزی و مجاری گوارشی تصاویری را تهیه نمایند. در سال‌های دهه ۱۹۸۰ از رادیو دارو ها جهت تشخیص بیماری های قلبی استفاده نمودند و هم اکنون نیز با ضریب اطمینان بسیار بالایی از آن‌ها در درمان و تشخیص و پیگیری روند درمان انواع بیماری‌ها استفاده می‌گردد.

ساختار رادیو دارو ها و چگونگی کارکرد آن‌ها

هر رادیو دارو دارای دو جزء است: ۱٫ جزء شیمیایی ۲٫ جزء رادیو ایزوتوپی. رادیو دارو ها معمولا به صورت خوراکی و یا از طریق تزریق و همچنین استنشاق، به درون بدن وارد می‌شوند و به روش‌های مختلفی که در مقالات بعدی بدان‌ها خواهیم پرداخت، به سوی عضو هدف هدایت می‌شوند. عضو هدف یعنی آن بخش یا عضوی که دارو باید در آن جمع شده و کارکرد خود را انجام دهد، مثلا یک تومور یا غده سرطانی و یا یکی از اعضای درونی بدن مانند کبد، ریه یا قلب. وقتی که رادیو دارو در عضو هدف جمع می‌شود بر اساس نوع دارو و کارکرد ویژه آن تا مدت زمان معینی در همان محل باقی مانده و با منتشر کردن پرتو کارکرد و ماموریت خود را انجام می‌دهد و سپس از طریق فرآیندهای متابولیکی بدن یا از کار می‌افتد و یا دفع و از بدن خارج می‌گردد.

 

انواع کارکردهای رادیو دارو ها

به طور کلی رادیو دارو ها دو کارکرد متفاوت دارند که عبارتند از: ۱٫ کارکردهای تشخیصی و ۲٫ کارکردهای درمانی. با این حال فرآیند کلی کارکرد رادیو دارو ها در هر دو مشابه است و همان‌گونه که در بخش پیش تشریح شد به طور خلاصه عبارت است از ورود رادیو دارو به درون بدن، هدایت آن به عضو مورد نظر و باقی ماندن رادیو دارو برای یک مدت زمان معین در آن محل و انتشار پرتو از آن.

کارکردهای تشخیصی رادیو دارو ها

از رادیو دارو ها به دو روش برای تشخیص بهره‌گیری می‌شود که عبارتند از تشخیص زنده و تشخیص غیر زنده. روش‌های تشخیص زنده، آن روش‌هایی هستند که در آن‌ها یک رادیودارو به درون بدن یک بیمار زنده وارد می‌گردد. از این رادیو دارو پرتو گاما منتشر می‌شود و همین پرتوها از بدن عبور کرده و خارج شده و سپس برای تامین اطلاعات مورد نظر از طریق گیرنده‌های پرتو، دریافت و مونیتور می‌شوند.

روش‌های تشخیص غیر زنده آن‌ کارهایی هستند که بر روی نمونه‌های برداشته شده از یک بیمار انجام می‌گیردو امروزه به طور گسترده‌ای در آزمایشگاه‌های پزشکی برای تعیین هورمون‌ها، داروها ، ویروس‌ها و دیگر گونه‌های آلی در سطح جهان به کار می‌رود.

کارکردهای درمانی رادیو داروها

کاربردهای درمانی رادیو داروها در مقایسه با کاربردهای تشخیص محدودتر هستند. در این موارد که در بیماران مبتلا به سرطان بسیار از آن بهره برده می‌شود از پرتوهای منتشر شده از رادیوداروها برای جلوگیری از تقسیم و انتشار سلول‌های سرطانی و همچنین ضعیف کردن و نابودسازی آن‌ها استفاده می‌شود. نابودی سلول‌های سرطانی از طریقیونیزاسیون انجام می‌شود، بنابراین پرتوهایی که دارای یونیزاسیون مخصوص بالا بوده و نیز بردهای کوتاه دارند، برای این عمل مفید هستند، چرا که این رفتار منجر به مقدار زیاد نابودی نسوج در یک منطقه کوچک و محدود می‌گردد. بهترین ایزوتوپ‌ها برای مقاصد درمانی، آن‌هایی هستند که پرتوهای آلفا یا بتا با انرژی پایین منتشر می‌کنند.

 



دسته بندی : پزشکی هسته ای
ارسال دیدگاه

تبلیغات